I denne boka tar forfattarane opp talemålsendringar i Norden dei siste to hundreåra, dvs. endringar i ein ­periode som vi har nokså gode kjelder frå og dermed kan uttale oss presist om når det gjeld både språk og samfunn. Dét er til hjelp når vi skal prøve å forstå vilkåra for språkendring. Boka gir parallelle framstillingar, noko som gjer det muleg å lese og å arbeide kompara­tivt. Det er viktig når ein vil skaffe seg sikrare innsikter.

Boka inneheld artiklar om alle dei nordiske språka, og beskrivingane av norsk tar for seg enkeltregionar. Språkendring i byar og industristadar er drøfta for seg. I tillegg er her generelle drøftingar av forholdet mellom samfunn og språk, av språkbruk i det offentlege rommet, og ei utgreiing om kjelder til studiet av demografiske endringar i befolkninga.

Initiativet til denne boka kom frå prosjektet Norsk språkhis­torie. Ei tilsvarande bok om perioden før kom i 2011: Helge Sandøy & Ernst Håkon Jahr (red.), Norsk språkhistorie i eldre nynorsk tid (1525–1814).

Forfattarane i Talemål etter 1800 er Kristján Árnason, Edit Bugge, Tove Bull, Frans Gregersen, Stian Hårstad, Ann-Marie Ivars, Tor Erik Jenstad, Janne Bondi Johannessen, Oddvar Nes, Agnete Nesse, Randi Neteland, Jenny Nilsson, Erik Magnusson Petzell, Rune Røsstad, Helge Sandøy, Halvard Skiri, Sverre Stausland Johnsen og Eivind Weyhe.


Innhald

Forord 7

A. Generell del

Oddvar Nes: Talemålsforskaren Amund B. Larsen 13

Halvard Skiri: Endringar i den geografiske folkesamansetninga i Norge i tida 1800–2000 23

Frans Gregersen: Talesprogsudvikling og dens indlejring i samfundsmæssige forandringer 1800–2000 59

Agnete Nesse: Bruk av dialekt og standardtalemål i offentligheten i Norge etter 1800 89

Tor Erik Jenstad: Ordforrådet i endring 113


B. Norske landsdelar

Sverre Stausland Johnsen: Språkendringar langs Oslofjorden 125

Helge Sandøy: Austlandsk etter 1800 159

Rune Røsstad: Egdemåla i variasjon og utvikling dei siste 200 åra 181

Helge Sandøy: Vestlandsk etter 1800 201

Stian Hårstad: Trønderske bygdemål gjennom dei siste to hundreåra 225

Tove Bull: Nordnorsk i 200 år 243


C. Norske byar og industristadar

Janne Bondi Johannessen: Oslo-språket de siste to hundre år 269

Randi Neteland & Edit Bugge: Språkendringer de siste to hundreåra i byer og på industristeder 301


D. Dei nordiske nabolanda

Ann-Marie Ivars: Svenska dialekter i Finland 1800–2000 337

Erik Magnusson Petzell & Jenny Nilsson: Svenskt talspråk efter 1800 – huvudlinjer i utvecklingen 355

Frans Gregersen: Talesproget og udviklingen i sprogsamfundet Danmark 1800–2000 381

Eivind Weyhe: Færøsk gennem to hundrede år 409

Kristján Árnason: Islandsk talesprog i de sidste århundreder 433


ISBN 978-82-7099-843-2, 464 sider, heftet
Format: 17x24 cm, vekt 0,9 kg, publiseringsår 2015, språk: norsk, svensk, dansk